جمع و تدوين قرآن : نخستين گام كه براى حفظ و صيانت قرآن از تصحيف و تحريف و هرگونه دستبردى ، هم‌زمان با حيات رسول خدا ( ص ) برداشته شد ، حفظ كردن و بخاطر سپردن آيات قرآن بوده - چنانچه خداوند خود آن را ضمانت نموده است « 1 » . - و دومين گام ، نگارش آن بوده است . حفّاظ قرآن - در رأس همهء حفّاظ و قرّاء قرآن شخص رسول خدا بوده كه براى حفظ و به خاطر سپردن آيات قرآنى بسيار سخت كوش و ساعى بوده است . البته گروه قابل ملاحظه‌اى از ياران ايشان قرآن را حفظ كردند ، كه تعدادشان از هفتاد نفر متجاوز بوده است « 2 » . در ميان گروه مهاجرين : خلفاء اربعه ، طلحه ، سعد بن عبيد ، عبد الله بن مسعود ، حذيفه ، سالم بن معقل ، ابو هريره ، عبد الله بن سائب ، عباد الله اربعه ( چهار نفر كه عبد الله نام داشته‌اند ) ، عايشه ، حفصه و ام سلمه را مىتوان به عنوان حافظان قرآن نام برد . و در ميان گروه انصار : عبادة بن صامت ، معاذ بن جبل ، مجمع بن جارية ، فضالة بن عبيده و مسلمة بن مخلّد را مىتوان از قرّاء و حفّاظ قرآن ، در زمان پيغمبر اكرم ( ص ) ، بشمار آورد « 3 » .

--> ( 1 ) إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ - سوره حجر آيه 9 ؛ إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ - سوره قيامت آيه 17 . ( 2 ) الاتقان ج 1 ص 122 . ( 3 ) الاتقان ج 1 ص 124 .